Estoński CIT: dla kogo jest i kiedy się nie opłaca

Piątek po południu. Otwierasz arkusz z wynikami spółki i liczysz, ile możesz wydać na nowy sprzęt, a nie ile oddasz urzędowi za kwartał.

Jeśli tak wygląda Twoje liczenie, ta forma opodatkowania może być dla Ciebie. Może, a nie musi. Ryczałt nagradza spółki, które zostawiają zysk w firmie, i bardzo szybko karze bałagan w dokumentach. W tym tekście sprawdzisz, czy Twoja spółka spełnia warunki, kiedy ryczałt się nie opłaca i co zmienia się od 2027 roku.

Na czym polega estoński CIT?

Estoński CIT, czyli w języku ustawy ryczałt od dochodów spółek, to sposób opodatkowania, w którym spółka nie płaci podatku dochodowego od zysku, dopóki ten zysk zostaje w firmie. Podatek pojawia się dopiero wtedy, gdy pieniądze trafiają do wspólników, na przykład jako dywidenda, albo gdy spółka wydaje je na cele niezwiązane z biznesem.

Nazwa wzięła się stąd, że podobny model od lat działa w Estonii.

W praktyce oznacza to jedno: nie płacisz co miesiąc zaliczek na podatek dochodowy. Pieniądze, które w klasycznym CIT poszłyby do urzędu, zostają na koncie spółki i pracują na jej rozwój. Pozostałe obowiązki zostają bez zmian. VAT, składki ZUS i podatek od pensji pracowników rozliczasz co miesiąc jak dotąd.

Ryczałt nie oznacza też, że spółka w ogóle nie płaci podatku. Płaci go później i w innej formie.

Dla kogo jest estoński CIT?

To forma dla właściciela spółki, który zarabia na codziennej pracy firmy, zysk inwestuje w rozwój i nie planuje go szybko wypłacać. Jeśli przez kilka najbliższych lat nie zamierzasz wypłacać sobie dywidendy, ta forma opodatkowania daje Ci najwięcej.

Taki przedsiębiorca prowadzi spółkę z o.o. albo spółkę komandytową, którą zbudował ze wspólnikiem, z przyjacielem, z żoną albo z bratem, a nie z inną firmą. Rano, zanim odbierze pierwszy telefon, przegląda skrzynkę i sprawdza, które zlecenia czekają. W ciągu dnia negocjuje z dostawcami, odwiedza halę albo biuro i od czasu do czasu sam siada do pracy, bo lubi czuć swój biznes od środka. Zarabia na sprzedaży, usługach i produkcji, a nie na odsetkach czy udziałach w cudzych spółkach.

Co miesiąc, zwykle około dziesiątego, wypłaca pensje ludziom, którzy z nim pracują. Wieczorami, gdy dzieci już śpią, liczy i planuje: kolejna maszyna, samochód dostawczy, szkolenie dla zespołu, drugi lokal. Prywatne zakupy finansuje z własnej kieszeni, a nie z firmowego konta. Nie znosi niespodzianek z urzędu i zależy mu, żeby formalności pilnował ktoś zaufany.

Z mojej praktyki. Prowadzę kilka spółek na ryczałcie. To głównie firmy usługowe i niewielkie zakłady produkcyjne, które większość zysku co roku inwestują w sprzęt. U nich widać największą zaletę tej formy: pieniądze, które poszłyby na zaliczki, zostają w firmie i zamieniają się w nowe urządzenia.

Test: czy to Ty?

Odpowiedz sobie szczerze na pięć pytań:

• czy przez najbliższe lata zostawiasz zysk w spółce, zamiast go wypłacać,
• czy wszyscy wspólnicy to osoby prywatne, a nie inne spółki,
• czy zatrudniasz ludzi na etat albo planujesz to w najbliższym czasie,
• czy spółka zarabia na sprzedaży, usługach albo produkcji, a nie na odsetkach i licencjach,
• czy prywatne wydatki opłacasz z własnego konta, a nie z firmowego.

Pięć razy „tak” to dobry znak. Każde „nie” oznacza, że trzeba usiąść i policzyć dokładniej.

Jakie warunki musi spełnić spółka?

Spółka musi mieć odpowiednią formę prawną, wspólników będących osobami fizycznymi, zespół ludzi i przychody głównie z własnej działalności. Warunki trzeba spełniać przez cały czas korzystania z ryczałtu, a nie wyłącznie w dniu wejścia.

Kto może wybrać estoński CIT?

Ryczałt mogą wybrać spółka z o.o., spółka akcyjna, prosta spółka akcyjna, spółka komandytowa i spółka komandytowo-akcyjna. Nie skorzysta z niego jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka cywilna, jawna ani partnerska. Jeśli dziś prowadzisz JDG, najpierw musisz założyć spółkę z o.o. albo przekształcić w nią firmę.

Wspólnikami mogą być wyłącznie osoby fizyczne. Spółka z o.o., w której udziały ma inna spółka albo fundacja, odpada. Wspólnik nie może też być fundatorem ani beneficjentem fundacji czy trustu (wyjątkiem jest polska fundacja rodzinna). Sama spółka nie może mieć udziałów ani akcji w innych spółkach, jednostek funduszy inwestycyjnych ani praw w spółkach osobowych.

Ilu pracowników trzeba zatrudniać?

Spółka musi zatrudniać co najmniej trzy osoby, które nie są jej wspólnikami, na umowę o pracę, łącznie na trzy pełne etaty przez co najmniej 300 dni w roku. Druga możliwość: co najmniej trzy takie osoby na innych umowach, przy czym spółka co miesiąc wydaje na ich wynagrodzenia łącznie co najmniej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw i jest od tych wypłat płatnikiem PIT albo składek. (art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. a i b)

Wspólnik zatrudniony na etacie się nie liczy, nawet jeśli pracuje w firmie od rana do wieczora.

Są dwa ułatwienia i ludzie bardzo często je mylą. Jedno dotyczy spółki nowej, drugie małego podatnika, który działa od lat:

Ta druga sytuacja jest pułapką. Spółka z jednym pracownikiem wchodzi na ryczałt, a w drugim roku nagle potrzebuje trzech etatów. Jeśli ich nie ma, traci prawo do ryczałtu.

Skąd spółka ma mieć przychody?

Mniej niż połowa przychodów z poprzedniego roku (liczonych z VAT) może pochodzić z tak zwanych przychodów pasywnych: odsetek, wierzytelności, praw autorskich i praw własności przemysłowej, poręczeń czy niektórych transakcji z podmiotami powiązanymi. Do tego spółka nie może sporządzać sprawozdań według międzynarodowych standardów rachunkowości.

Kto nie może skorzystać z estońskiego CIT?

Nie skorzystają między innymi przedsiębiorstwa finansowe (na przykład banki), instytucje pożyczkowe, spółki działające w specjalnej strefie ekonomicznej na podstawie zezwolenia albo decyzji o wsparciu, spółki w upadłości lub likwidacji oraz spółki nowo powstałe z połączenia albo podziału, ale tylko czasowo: przez rok utworzenia i rok następny, nie krócej niż 24 miesiące. (art. 28k ustawy o CIT)

Jeden źle policzony etat w drugim roku i spółka traci prawo do ryczałtu. Sprawdź to, zanim złożysz zgłoszenie.

Umów się ze mną na darmową rozmowę. Zadam Ci kilka pytań, między innymi o wspólników, zespół i to, skąd spółka ma przychody. Po rozmowie wiesz, czy spółka może przejść na ryczałt, a jeśli nie, to dlaczego.

Ile wynosi podatek na estońskim CIT?

Spółka płaci 10% podatku, jeśli jest małym podatnikiem albo rozpoczyna działalność, i 20% w pozostałych przypadkach. Małym podatnikiem jest spółka, której przychody ze sprzedaży w poprzednim roku nie przekroczyły równowartości 2 mln euro, licząc z VAT (euro przelicza się po średnim kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października poprzedniego roku).

Wspólnik, który dostaje dywidendę, płaci od niej 19% PIT, ale odlicza od tego część podatku zapłaconego przez spółkę: 90% u małego podatnika i 70% u pozostałych. (art. 30a ust. 19 ustawy o PIT) Dzięki temu łączne obciążenie wynosi około 20% u małego podatnika i około 25% w pozostałych spółkach. W klasycznym CIT z wypłatą dywidendy to odpowiednio około 26,29% i 34,39%.

Kiedy estoński CIT się nie opłaca?

Estoński CIT przestaje się opłacać, gdy korzyść zjadają ryzyka: prywatne wydatki z firmowego konta, od których spółka płaci podatek jako od ukrytych zysków, i bałagan w dokumentach, przez który może stracić ryczałt nawet za kilka lat wstecz.

A co, jeśli co roku wypłacasz sobie cały zysk? Wtedy tracisz główną przewagę ryczałtu, czyli pieniądze, które pracują w firmie bez podatku. Łączny podatek nadal jest niższy niż w klasycznym CIT, około 20% wobec 26,29% u małego podatnika. Ryczałt może się więc opłacać, ale tę różnicę trzeba zestawić z dodatkowymi obowiązkami i ryzykami. To liczę z klientem na konsultacji.

Odpada też spółka, w której wspólnikiem jest inna spółka, i firma, która zarabia głównie na odsetkach albo licencjach. A spółka, w której ludzie pracują głównie na B2B, zwykle nie spełni warunku zatrudnienia.

Jednemu klientowi odradziłam przejście. Co roku wypłacał sobie prawie cały zysk i nie zamierzał tego zmieniać, z firmowego konta chciał dalej płacić za samochód i część prywatnych wydatków. Liczył, że na ryczałcie podatku nie będzie wcale.

Przyznam, że takie rozmowy nie są dla mnie łatwe i nie zawsze wiem, co powiedzieć. Mogę pomóc wykorzystać ulgi i rozwiązania, które daje prawo, i po to jestem. Ale nie podpowiem nikomu, jak nie płacić podatków w ogóle.

Problemem nie była zresztą sama forma opodatkowania, tylko to, co działo się z dokumentami i pieniędzmi w jego firmie. Przy gubionych papierach i wypłatach z firmowego konta, jak popadnie, spółka może wypaść z ryczałtu, a wyjść to może nawet po trzech, czterech latach, gdy urząd sprawdzi spółkę. Wtedy podatki za cały ten czas trzeba przeliczyć od nowa. Dlatego odradziłam mu przejście.

Jakie pułapki czekają na spółkę na estońskim CIT?

Najczęstsze pułapki to ukryte zyski, zespół, który formalnie nie jest zespołem, skok zatrudnienia u małego podatnika i bałagan w dokumentach. Każda z nich może kosztować podatek, a niektóre nawet utratę ryczałtu.

Ukryte zyski i wydatki niezwiązane z działalnością

Na ryczałcie podatek nie kończy się na dywidendzie. Płacisz go też wtedy, gdy pieniądze spółki trafiają do wspólnika inną drogą: przez firmowy samochód, którym jeździsz także prywatnie, przez pożyczkę ze spółki albo przez zakupy, które z biznesem mają niewiele wspólnego. To ukryte zyski i wydatki niezwiązane z działalnością, a podatek od nich spółka płaci co miesiąc, do 20. dnia następnego miesiąca. (art. 28m ust. 1 pkt 2 i 3, art. 28t ust. 1 pkt 4)

Na tym potyka się najwięcej spółek, które przeszły na ryczałt bez przygotowania. Co dokładnie jest ukrytym zyskiem, ile kosztuje firmowe auto, którym jeździ wspólnik, i co z pożyczką dla wspólnika, opiszę w osobnym tekście.

Zespół, który nie jest zespołem

Spółka, w której wspólnicy pracują głównie z podwykonawcami na własnej działalności, zwykle nie spełni warunku zatrudnienia. Współpracownik na B2B, nawet stały, wystawia fakturę, a spółka nie jest od jego wynagrodzenia płatnikiem PIT ani składek.

Bałagan w dokumentach, czyli jak można wypaść z ryczałtu

Ryczałt wymaga porządku. Kompletu dokumentów co miesiąc, kasy przy obrocie gotówkowym, księgowania na bieżąco. Gdy dokumenty giną, a gotówka krąży bez ewidencji, z ksiąg prędzej czy później nie da się ustalić prawdziwego wyniku spółki.

A wtedy spółka traci prawo do ryczałtu wstecz, od początku roku, w którym zaczęły się poważne braki w księgach. (art. 28l ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o CIT) Urząd może to wykazać dopiero po kilku latach, gdy sprawdzi spółkę. Wtedy za ten rok i wszystkie kolejne spółka rozlicza podatek na zwykłych zasadach, z odsetkami za zwłokę, w granicach pięcioletniego przedawnienia. Na ryczałt wróci najwcześniej po trzech latach podatkowych.

Przepis dotyczy poważnych braków, a nie jednej zgubionej faktury. Ale miesiącami niezaksięgowana gotówka i brak kompletu dokumentów to już poważny brak.

Cztery lata i korekta wstępna

Ryczałt wybierasz na cztery lata, a potem okres przedłuża się sam, chyba że zrezygnujesz. Przy wejściu spółka robi korektę wstępną, czyli wyrównuje różnice między wynikiem w księgach a wynikiem podatkowym. Podatek od tej korekty wygasa, jeśli spółka zostanie na ryczałcie co najmniej cztery lata bez przerwy. (art. 7aa ustawy o CIT) Straty sprzed ryczałtu da się odliczyć tylko w ograniczonym zakresie i też pod warunkiem czterech lat. Kto wyjdzie wcześniej, płaci podatek z korekty, a odliczone straty oddaje z odsetkami.

Co zmieni się w estońskim CIT od 2027 roku?

Od 2027 roku na ryczałt wejdziesz tylko od początku roku podatkowego. Tak zakłada rządowy projekt nowelizacji, który 24 września 2026 roku trafił do Sejmu jako druk nr 3137, a 28 września został skierowany do pierwszego czytania. (stan na 2 października 2026 r.) Jeśli chcesz rozliczać się ryczałtem od 2027 roku, decyzję podejmujesz teraz.

Projekt wprowadza też inne zmiany:

• przy warunku zatrudnienia będzie można łączyć umowy o pracę i umowy cywilnoprawne, co ułatwi wejście mniejszym zespołom,
• zysk wypłacony po wyjściu z ryczałtu będzie z góry traktowany jako zysk z okresu ryczałtu, chyba że uchwała wskaże inaczej, a wspólnik nie odliczy wtedy od swojego PIT części podatku spółki,
• spółki, które weszły na ryczałt w trakcie roku i nie sporządziły sprawozdania na dzień wejścia albo zrobiły to po terminie, dostaną abolicję, jeśli prześlą sprawozdanie Szefowi KAS do 31 stycznia 2027 roku,
• doprecyzowana zostanie definicja ukrytych zysków: świadczenie będzie ukrytym zyskiem bez względu na to, z jakiego źródła spółka je sfinansowała, także z zysków sprzed ryczałtu.

To wciąż projekt. Gdy ustawa zostanie uchwalona, zaktualizuję ten tekst.

Jak przejść na estoński CIT krok po kroku?

Ryczałt wybierasz, składając w urzędzie skarbowym zawiadomienie ZAW-RD do końca pierwszego miesiąca roku podatkowego, od którego chcesz się tak rozliczać. Przy roku równym kalendarzowemu i wejściu od 2027 roku masz czas do 1 lutego 2027 roku, bo 31 stycznia wypada w niedzielę. (art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej)

Zanim złożysz ZAW-RD:

1. Sprawdź, czy spółka spełnia wszystkie warunki, także za rok i dwa lata do przodu (zatrudnienie!).
2. Policz, ile spółka realnie zyska przy Twoich planach wypłat i inwestycji.
3. Zrób korektę wstępną.
4. Dostosuj politykę rachunkowości i plan kont, żeby od pierwszego miesiąca dało się wychwycić ukryte zyski. Więcej o tym, jak ustawić księgowość spółki od pierwszego dnia.
5. Ustal ze swoją księgową zasady dla samochodów, pożyczek i wydatków wspólników, zanim pierwszy przelew wyjdzie z konta.

Czy estoński CIT to forma dla Ciebie?

Jeśli traktujesz firmowe konto jak prywatny portfel albo dokumenty żyją u Ciebie własnym życiem, ta forma da Ci mniej, niż obiecuje. Jeśli jednak wieczorami liczysz, ile jeszcze możesz zainwestować w ludzi i sprzęt, usiądź i sprawdź, czy Twoja spółka nie odnajdzie się w nim lepiej niż w klasycznym CIT.

Policzę to z Tobą na liczbach Twojej firmy.

Na konsultacji przeliczę, ile Twoja spółka zyska na ryczałcie przy Twoich planach wypłat i inwestycji, a ile ryzykuje. Jeśli po kalkulacji zostaniesz moim klientem, jej koszt odejmę Ci od faktury za pierwszy miesiąc współpracy.

FAQ

Czy estoński CIT się opłaca?

Najbardziej, gdy zysk zostaje w spółce przez kilka lat i idzie w rozwój firmy. Przy wypłacie całego zysku co roku łączny podatek nadal jest niższy niż w klasycznym CIT, ale przewaga jest mniejsza i trzeba ją policzyć. Ryzykiem są prywatne wydatki z firmowego konta i bałagan w dokumentach.

Ile wynosi podatek na estońskim CIT?

10% dla małego podatnika i spółki rozpoczynającej działalność, 20% dla pozostałych. Razem z podatkiem wspólnika od dywidendy to około 20% albo 25%, wobec około 26,29% i 34,39% w klasycznym CIT.

Co się stanie, jeśli spółka przestanie spełniać warunki?

Traci prawo do ryczałtu. Przy braku pracowników albo za dużych przychodach pasywnych z końcem roku, a przy złej formie, wspólnikach, udziałach w innych firmach albo księgach, z których nie da się ustalić wyniku, wstecz, od początku roku. Wrócić może najwcześniej po trzech latach.

Czy na estońskim CIT płacę zaliczki na podatek dochodowy?

Nie. Spółka płaci podatek dopiero przy wypłacie zysku oraz co miesiąc od ukrytych zysków i wydatków niezwiązanych z działalnością.

Do kiedy złożyć ZAW-RD?

Do końca pierwszego miesiąca roku, od którego chcesz rozliczać się ryczałtem. Przy wejściu od 2027 roku masz czas do 1 lutego 2027 roku.

Czy jednoosobowa spółka z o.o. może przejść na estoński CIT?

Tak, jeśli jej jedynym wspólnikiem jest osoba fizyczna. Ten wspólnik nie liczy się jednak do warunku zatrudnienia.

Czy wspólnik zatrudniony na etacie liczy się do warunku zatrudnienia?

Nie. Liczą się tylko osoby, które nie są wspólnikami spółki.

Czy mogę zrezygnować z ryczałtu przed upływem czterech lat?

Tak, ale zapłacisz podatek z korekty wstępnej, a na ryczałt wrócisz najwcześniej po trzech latach. Zysk z czasu ryczałtu opodatkujesz przy wypłacie albo jednorazowo.

Czy JDG może przejść na ryczałt od dochodów spółek?

Nie. Najpierw musisz założyć spółkę z o.o. albo przekształcić w nią firmę.

Czym różni się księgowość spółki na estońskim CIT?

Księgi są te same, ale co miesiąc trzeba wyłapać ukryte zyski i wydatki niezwiązane z działalnością i zapłacić od nich podatek do 20. dnia następnego miesiąca.

Czy spółka komandytowa może przejść na ryczałt od dochodów spółek?

Tak, jeśli wszyscy wspólnicy, także komplementariusz, są osobami fizycznymi.

Masz pytanie, którego tu nie ma? Umów się na darmową rozmowę. Sprawdzę z Tobą, czy Twoja spółka spełnia warunki estońskiego CIT.